Jak w każdych wysokich górach, w Tatrach występują typowe zjawiska, niespotykane na nizinach.

spadek temperatury wraz z wysokością - o ok. 0,5 stopnia Celsjusza na każde 100 metrów wzniesienia; średnia roczna temperatura wynosi dla Krakowa (250 m n.p.m.) 8,2 stopnia, dla Zakopanego (850 m) 4,9 stopnia, a na szczycie Łomnicy (2632 m) -3,8 stopnia; jednakże jesienią i zimą może wystąpić zjawisko inwersji (odwrócenia) temperatury - w dolinach jest wtedy zimniej niż na szczytach

mgła - jest zjawiskiem bardzo powszechnym w górach; występuje w różnych miesiącach, o różnych porach dnia, na różnych wysokościach; przelewając się kaskadą przez granie lub ukazując fragmenty krajobrazu poprzez "okna", tworzy niepowtarzalne, baśniowe widoki; jednak może być bardzo niebezpieczna dla turystów, szczególnie zimą: "W mgle każda tatrzańska droga narciarska może być drogą do grobu. Mgła ogałaca narciarza z wszelkiej broni, odbiera mu wzrok, poczucie stromizny, możność orjentacji, wywołując na dobitkę ciężką depresję psychiczną. W mgle chodzi się godzinami w kółko, jak chore małpy w klatce."(J. Oppenheim)


w gęstej mgle zimą

morza mgieł - powstają, gdy górna, ogrzana, sucha warstwa powietrza zetknie się z dolną, zimną, wilgotną; najczęściej w czasie inwersji temperaury; powstaje wtedy jeden z najpiękniejszych tatrzańskich widoków: w dolinach zalega gęsta, biała mgła, pofalowana niczym powierzchnia morza, z której wystają "wyspy" wyższych szczytów


Żółta Turnia ponad morzem mgieł

kurniawa - "... to złośliwe połaczenie wiatru, mgły, śniegu i mrozu równocześnie. Dmie w oczy szpilkami ukłuć, odmraża twarz i palce, zaladza ubranie. Przy zjeździe potrafi cię trzymać w miejscu nawet na stromiźnie i w błyskawiczny sposób niweczy siły ludzkie, odbierając cieplik żywotny."(J. Oppenheim)

halny - silny, porywisty, południowy wiatr, wiejący na Podhalu; powstaje wskutek specyficznego układu ciśnień atmosferycznych, powodującego "przelewanie się" mas powietrza przez grzbiet Tatr z południa na północ; podczas wznoszenia się po południowych stokach powietrze ochładza się, a zawarta w nim para wodna skrapla się, tworząc charakterystyczny wał chmur; pozbawione wilgoci powietrze spływa po północnych stokach, ogrzewając się o ok. 1 stopień na każde 100 metrów; halny na szczytach bywa bardzo zimny, natomiast na wysokości Zakopanego jest ciepły; często przynosi odwilż, opady deszczu lub śniegu; wysoko w górach osiąga siłę huraganu, łamiąc lasy (wiatrołomy na Boczaniu to dzieło halnego z 1968, który osiągnął ok. 280 km/h); efekty meteorologiczne związane z halnym są przez wielu ludzi nieprzyjemnie odczuwane; podobne do halnego wiatry wiją również w innych górach i nazywane są wiatrami fenowymi


wał chmur powstający w czasie halnego

widmo Brockenu (mamidło górskie) - po raz pierwszy zaobserwowane ze szczytu Brockenu w górach Harzu; występuje w sytuacji, gdy obserwator znajdzie się pomiędzy chmurą a słońcem - jego cień odbija się wtedy na powierzchni chmury niczym na ekranie jako postać w tęczowej aureoli; wśród tatrzańskich turystów krąży legenda, jakoby ujrzenie mamidła zwiastowało śmierć w górach - od fatum uwalnia dopiero ujrzenie widma po raz trzeci

lawina - masa śniegu, lodu lub kamieni, obsuwająca się gwałtownie po stromym stoku; w Tatrach wystepują rzadko lawiny kamienne i zdecydowanie częściej lawiny śnieżne


lawiny w Dolinie Jaworzynki


    violavia & wojownik

Bibliografia:
1. Zofia i Witold H. Paryscy "Encyklopedia Tatrzańska", wyd. Sport i Turystyka, Warszawa, 1973 oraz wersja internetowa na www.z-ne.pl
2. W. Lewandowski, M. Zgorzelski "Góry Wysokie. Leksykon", Wiedza Powszechna, Warszawa, 2002
3. Józef Oppenheim "Szlaki narciarskie Tatr Polskich i główne przejścia na południową stronę", Polski Związek Narciarski, Kraków, 1936
4. www.wikipedia.pl

PS Strona stworzona jest do przeglądania w programie Mozilla Firefox; jej wygląd w innych przeglądarkach może (nieznacznie) odbiegać od ideału